Inleiding

Inleiding over het begrip skelet of geraamte.

Bij skelet denken we in eerste instantie waarschijnlijk aan het geraamte van een mens of dier.

Het woord heeft echter meer betekenissen. Bij de leer over het leven, de biologie, heeft het inderdaad de betekenis van geraamte, karkas of het beendergestel.

Maar denk bijvoorbeeld eens aan de figuurlijke betekenis: een erg mager persoon.

In de plantkunde wordt skelet van toepassing gebracht op het samenstel van nerven en aderen van een plantendeel.

Skelet wordt ook gebruikt in de bouwkunde. Daar noemt men het metalen of betonnen geraamte van een bouwwerk het skelet of raamwerk. Sommige aannemers specialiseren zich enkel in skeletbouw.

Het skelet is het duurzaamste en hardste onderdeel van een lichaam. Lange tijd nadat een levend wezen dood gegaan is, blijft het geraamte, karkas, of skelet bewaard. Dit verschijnsel ligt opgesloten in de herkomst van het Nederlandse woord skelet. Het is afkomstig van skeletos (Grieks) dat “uitgedroogd” of “geraamte” betekent. Fossielen die worden gevonden zijn vaak skeletten of delen ervan zoals tanden, kiezen of schedel. Door de langzame afbraak wordt het menselijke skelet geassocieerd met de dood of levensbedreigende situaties. Denk aan het symbool van een doodskop om te wijzen op een giftige stof.

imagesCA0836IS

Het “levende” geraamte omhuld met een donkere cape en een zeis in de hand, magere hein of de dood van pierlala, als verwijzing naar de dood.

19235228-standbeeld-van-een-bisschop-en-een-personificatie-van-de-dood-in-de-kathedraal-van-trier-duitsland-d[1]

In de biologie

Biologen noemen het raamwerk van beenderen dat zorgt voor de stevigheid en steun van het lichaam het skelet of geraamte. Zonder het skelet zou een mens of dier niet kunnen staan. Het geeft ook vorm aan het lichaam, zonder skelet zou het lichaam als een plumpudding zijn. Afhankelijk van de soort is het skelet anders van samenstelling. Zoogdieren, reptielen en vogels hebben een beendergestel van botten. Deze botten zijn van een uitzonderlijke stevigheid, maar zijn in verhouding toch ook heel licht in gewicht. Vissen hebben graten en veel insecten hebben slechts een hard omhulsel met de functie zoals dat van een harnas dat in vroegere tijden door strijdende soldaten ter bescherming werd gedragen.

Buiten dat het skelet stevigheid, steun en vorm aan het lichaam geeft is het ook een hechtplaats voor de spieren waardoor de afzonderlijke delen ervan ten opzichte van elkaar kunnen bewegen. De plaatsen waar ten opzichte van elkaar bewegende delen elkaar raken, kortom daar waar botten met elkaar verbonden zijn, worden gewrichten genoemd. Gewrichtsbanden houden de botten van de gewrichten bij elkaar.

Het skelet heeft daarnaast nog een beschermende functie. Het is zo samengesteld dat in de holten ervan belangrijke vaak kwetsbare organen zoals het hart en de maag veilig zijn weggeborgen, beschermd tegen invloeden of beschadigingen van buitenaf.